Trechu Amddifadedd

Ymrwymiad ERW i fynd i’r afael ag effaith tlodi mewn addysg

Mae strategaeth ERW yn syml: mae arnom eisiau lleihau effaith tlodi ar gyrhaeddiad, cefnogi dysgwyr sy’n agored i niwed, a sicrhau bod yr holl ddysgwyr yn cyflawni eu potensial. Unwaith eto eleni, rydym wedi cyflymu’r gwelliannau i ddysgwyr sy’n cael prydau ysgol am ddim. Er hynny, rydym hefyd yn cydnabod yr angen i wella cyrhaeddiad grwpiau penodol o ddysgwyr.

I’r rheini sy’n cael prydau ysgol am ddim (FSM), byddwn yn cefnogi ysgolion i wneud y defnydd gorau, wedi’i dargedu, o’r adnoddau ychwanegol ar gyfer y disgyblion hyn. Mae ar ddysgwyr eraill sy’n byw mewn tlodi, yn cynnwys tlodi gwledig, angen ein cefnogaeth hefyd. Byddwn hefyd yn rhoi anogaeth i ysgolion lle mae ymyraethau i leihau effaith tlodi ar gyrhaeddiad addysgol yn gweithio’n dda, ac yn manteisio ar eu profiadau er mwyn cefnogi eraill. Dylai Ymgynghorwyr Her sicrhau bod arweinwyr ysgolion yn blaenoriaethu lliniaru effaith tlodi yn eu gwaith cynllunio trwy flaenoriaethu cwestiynau penodol sy’n gysylltiedig ag Ymweliad Craidd 1. Byddai’r rhain yn targedu cyllid y Cynllun Datblygu Ysgol mewn perthynas â’r Grant Datblygu Disgyblion.

Yn Amcan 3 Cynllun Busnes ERW, rydym yn nodi ffrydiau gwaith posibl er mwyn cefnogi ein hymrwymiad i leihau effaith tlodi ar gyrhaeddiad. Rydym yn nodi materion allweddol i’w harchwilio a chwestiynau i’w hateb: 

  • A yw dysgwyr o gefndiroedd difreintiedig yn elwa ar y dysgu a’r addysgu gorau?
  • A oes gan ysgolion llwyddiannus arweinwyr gweithredol ac effeithiol, ac a ydynt yn defnyddio staff yn briodol ac yn effeithiol i ymdrin â thlodi? 

Rydym yn mynd ymlaen i osod rhagor o heriau i ni’n hunain dros y tair blynedd nesaf: 

  • A ydym wedi cynorthwyo ysgolion dynodedig (gwledig) i ddefnyddio strategaethau effeithiol i wella deilliannau?
  • A ydym wedi sicrhau bod holl arian y Grant Datblygu Disgyblion yn cael ei ddefnyddio’n effeithiol i gael cymaint o effaith â phosibl?
  • A ydym wedi defnyddio’r ymchwil ar dlodi gwledig i gefnogi ymyraethau mewn ysgolion?
  • A ydym wedi cynyddu gallu arweinwyr i ymateb yn well i leihau effaith tlodi? 

Gall tlodi gael effaith ddinistriol ar fywyd plentyn, gyda phlant yn teimlo’n llwglyd ac yn oer, ac yn llai abl na’u cyfoedion i ymuno â gweithgareddau. Mae’n gysylltiedig â chyrhaeddiad academaidd is a lefelau is o ran iechyd a swyddi. Gan ddefnyddio canran y plant sy’n cael prydau ysgol am ddim fel dangosydd, mae cymharu perfformiad addysgol y plant hyn â’r rhai a ddaw o gefndiroedd mwy llewyrchus yn rhoi tystiolaeth glir o effaith tlodi ar gyflawniad addysgol, ac mae hyn yn fater o bwys i Awdurdodau Lleol, ERW a Llywodraeth Cymru.

Ceir tystiolaeth gref fod byw mewn tlodi yn cael effaith sylweddol ar lefelau cyflawniad addysgol plant yng Nghymru. Mae hyn yn peri gofid penodol mewn cyfnod o ddirwasgiad, pan geir pwyslais cynyddol ar ddeilliannau addysgol, a phan fo cyraeddiadau academaidd yn 15 oed bellach yn holl bwysig ar gyfer mynediad i’r farchnad swyddi ac addysg bellach ac uwch.

Dyna pam y mae ERW wedi ymrwymo i leihau effaith tlodi ar gyrhaeddiad, ac i gefnogi’r disgyblion sydd fwyaf agored i niwed i gyflawni eu potensial.